HỌC PHẬT
(Thơ mời hoạ )
Đạo vàng chiếu diệu
khắp năm châu
Học Phật con nay hết
khổ sầu
Khởi ác
một đời thêm nghĩ ngợi
Làm lành suốt kiếp
khỏi lo âu
Chuyên tu huệ phước
lên bờ giác
Huỷ báng Bồ Đề
xuống vực sâu
Hiếu nghĩa chi hơn
lòng bác ái
Nương theo chánh pháp
thoả mong cầu
Trần Ngộ
Lâm Đồng
Bài họa:
SOI ÁNH ĐẠO VÀNG
Sở hữu trong lòng một hạt châu*
Lết lê hành khất, đẫm thương sầu
Mãi ngờ chốn bụi thân tầm gửi
Nào biết phương trời cánh hải âu
Bát Nhã nguyên bày chân tánh ẩn**
Bồ Đề trực ngộ thực tâm sâu***
Từng giây giác niệm, từng giây sống
Trọn với càn khôn chẳng vọng cầu****
Lý Đức Quỳnh
-Đồng Nai, 25.5.2015
-Đồng Nai, 25.5.2015
*Hạt châu, hay là hạt minh châu, ẩn dụ chỉ Phật tánh. Trong mỗi con người bất kể sang hèn, đẳng cấp xã hội khác nhau đều có tánh Phật. Nhưng tùy thuộc vào tâm thể và trình độ phát triển tâm linh của mỗi người mà Phật tánh hiện khởi khác nhau. Phật tánh là tánh thấy biết như thật, là tuệ giác giác ngộ, là ánh sáng nội tại soi chiếu trong nhận thức, tư duy và hành động; không bị mê hoặc đắm chìm bởi vô minh, vượt thoát và siêu hóa khổ đau trong mọi biến tướng, trong mọi hoàn cảnh, để sống trọn vẹn với bản tâm thanh tịnh, an lạc, hạnh phúc.
**Bát Nhã là Phật trí, là trí tuệ thấy biết như thật. Ngoài ra, Bát Nhã còn được dùng với nghĩa thể tánh của vạn pháp là tánh Không. Mọi sự vật luôn tồn tại và biểu hiện hai mặt: Tướng và Tánh, theo ngôn ngữ hiện đại là: hiện tượng và bản thể. Mọi sự vật, mọi hiện tượng hiện hành bởi nhiều yếu tố kết hợp lại với nhau trong mối quan hệ nhất quán thành một tổng thể, nhưng do mối quan hệ có điều kiện, tạm thời, nên gọi là tính giả hợp. Về mặt hiện tượng luận trong Phật pháp có Lý Duyên Khởi, giải thích quá trình hình thành, tồn tại, thoái hóa và mất đi của sự vật. Về mặt bản thể luận, có thuyết Tánh Không, tự thể của vạn vật không có một thực tại hằng hữu bất biến, đồng nhất giữa hai thời khắc chuyển động. Làm rõ thêm vấn đề này còn có thuyết Bất Nhị, mọi thực tại luôn đang ở trong dòng vận động và biến đổi, giữa 2 thời điểm tuy không phải một nhưng cũng chẳng là hai. Ngày nay, trong vật lý học cũng đưa ra khái niệm không gian bốn chiều, là không gian động với chiều thứ tư là chiều thời gian, để thay cho cái nhìn tĩnh tại.
***Bồ Đề là tâm giác ngộ, rỗng lặng, trong vắt, ánh sáng ngời tỏa trên cả chiều rộng lẫn chiều sâu, như thị vạn pháp như nó đang là...
****Trong hai câu kết. Giác niệm là chánh niệm tỉnh giác, là phép quán khi hành trì Tứ Niệm Xứ: thân, thọ, tâm, pháp. Bằng phép quán này đưa tâm lang thang bất định, gọi là phóng tâm hay thất niệm, trở về trong giây phút hiện tại, để tiếp xúc với mọi hành trạng, mọi việc đang diễn ra trong tâm lẫn ngoại cảnh, bằng ghi nhận với ý niệm chân chánh. Đây chính là cái ý thức phản tỉnh đồng hành trong quá trình hoạt động của tâm thức. Chánh niệm Tỉnh giác là giây phút sống trọn vẹn trong tỉnh thức, tròn đầy trong tinh thần tương dung tương nhiếp, một là tất cả, tất cả trong một. Một cành hoa chứa cả đất trời, nào mây, gió, đất, nước, các khoáng chất, ánh sáng mặt trời…Khi đau khổ khởi lên, tiếp xúc với nó, cũng thấy trong khổ đau chứa biết bao cung bậc, có cả niềm hân hoan hạnh phúc đã đi qua, có những luyến tiếc xót xa níu giữ bất thành, có khát khao mong đợi ngày sau. Như câu hát của Trịnh, “tôi là em mà em cũng là tôi”, không còn sự phân biệt giữa chủ thể nhận thức và đối tượng nhận thức, nội tại triệt tiêu mọi phân chia đối kháng, mâu thuẫn…Mỗi giây phút trọn vẹn với cả đất trời, thì tâm không còn thời gian tính, không còn khoảng cách ngăn chia để vọng cầu.
(Quỳnh chú thích bằng hiểu biết được tích lũy qua kinh sách đã đọc, không theo Từ điển Thuật ngữ Phật học, nên có thể có những khác biệt trong nhận thức của quý vị thức giả)
Bài họa:
ĐẠO TÂM
Ánh quang chiếu diệu khắp muôn châu
Pháp vũ ban ra xóa vạn sầu
Trí tuệ ngài ban vun hạnh phúc
Từ bi Phật dạy vượt lo âu
Sân tham đoạn diệt qua bờ giác
Khát ái đắp bồi đến lũng sâu
Hỷ xã thân tâm thường lạc tịnh
Lòng lành thiện pháp mãi mong cầu.
GM.Nguyễn Đình Diệm
.jpg)
