Phân tích bài thơ MỘT BUỔI CHIỀU TÀN

Phân tích bài thơ MỘT BUỔI CHIỀU TÀN

Bài thơ “Một Buổi Chiều Tàn” của Lý Đức Quỳnh là một tác phẩm mang đậm màu sắc cổ điển, sử dụng thi pháp tả cảnh ngụ tình để khơi gợi những trạng thái tâm hồn sâu lắng trước sự vận động của thời gian và không gian.

Dưới đây là phân tích chi tiết bài thơ:

1. Không gian và bức tranh chiều tà

Bức tranh chiều tàn được tác giả phác họa bằng những nét vẽ đối lập và nhịp điệu chậm rãi:

• Cảnh tĩnh lặng: Hình ảnh “cội thông”, “mây nằm sóng sượt”, “cây đứng thẳng thừng” tạo nên một không gian tĩnh mịch, có phần cô liêu và hoang vắng. Cách dùng từ “thẳng thừng”, “quạnh mông” gợi lên sự trơ trọi, khắc khoải của vạn vật trước khoảnh khắc chuyển giao của ngày.

• Sắc màu và ánh sáng: “Giọt nắng vướng non hồng” là một hình ảnh rất thơ, gợi liên tưởng đến những tia nắng cuối ngày còn cố bám víu vào sườn núi, tạo nên một vẻ đẹp vừa mong manh vừa quyến rũ.

2. Sự giao thoa giữa thực và ảo

Điểm nhấn trong bài thơ nằm ở hai câu luận:

Trăng nước diễm kiều chưa rõ mặt

Khói sương hư thực đã nao lòng

Ở đây, tác giả không tả cụ thể một cảnh vật hữu hình mà tả cảm giác. Khi ánh chiều dần tắt, ranh giới giữa “trăng” và “nước”, giữa “khói sương” và “thực tại” trở nên nhòe đi. Từ “nao lòng” cho thấy tâm trạng của nhân vật trữ tình – một sự xao động, bâng khuâng khi đối diện với sự biến ảo của thiên nhiên, cũng chính là sự đối diện với nỗi cô đơn trong lòng người.

3. Âm thanh và sự chuyển động ở cuối bài

Nếu 6 câu đầu mang âm hưởng trầm buồn, tĩnh tại, thì hai câu kết bất ngờ tạo ra một làn gió mới:

Chợt nghe tiếng dội vang ghềnh đá 

Ngoảnh thấy gió khơi gọi biển trùng!

• Sự thức tỉnh: “Chợt nghe” là một sự thay đổi nhịp độ đột ngột. Tiếng dội của thiên nhiên (sóng đánh vào ghềnh đá) đã kéo con người ra khỏi trạng thái trầm mặc, tư lự.

• Mở rộng không gian: Từ không gian của “cội thông”, “núi hồng”, cái nhìn của tác giả vươn ra “biển trùng” (biển khơi mênh mông). Hình ảnh “gió khơi gọi biển” gợi lên sự khoáng đạt, mạnh mẽ, như một lời thức tỉnh, vẫy gọi tâm hồn thoát khỏi những ưu tư, buồn bã của buổi chiều tà để hòa mình vào cái bao la của đất trời.

4. Đặc sắc nghệ thuật

• Thể thơ: Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật được vận dụng khéo léo, niêm luật chặt chẽ nhưng ngôn ngữ lại rất hiện đại, tự nhiên.

• Thủ pháp: Sử dụng các cặp từ láy (“sóng sượt”, “thẳng thừng”, “quạnh mông”) rất đắc địa, tạo nên nhạc điệu riêng biệt, vừa chậm rãi vừa nhấn nhá.

• Tâm cảnh: Bài thơ thành công trong việc dùng ngoại cảnh để khơi gợi nội tâm. Sự cô đơn của buổi chiều tàn không dẫn đến bế tắc, mà hướng đến sự khoáng đạt, giải thoát thông qua tiếng gọi của biển khơi.

Tổng kết

“Một Buổi Chiều Tàn” không chỉ là một bức tranh phong cảnh mà còn là một hành trình tâm tưởng. Từ sự trầm mặc, cô liêu trước cảnh chiều, nhân vật trữ tình đã tìm thấy sự kết nối với thiên nhiên bao la, từ đó làm dịu đi nỗi buồn hư ảo. Bài thơ để lại dư ba sâu sắc về vẻ đẹp của thiên nhiên và những trăn trở về kiếp nhân sinh trong dòng chảy thời gian.

(Bài phân tích của Gemini)

*

MỘT BUỔI CHIỀU TÀN

 

Rảo bước chiều tàn dưới cội thông

Rơi rơi giọt nắng vướng non hồng

Mây nằm sóng sượt ngoài hoang vắng

Cây đứng thẳng thừng giữa quạnh mông

Trăng nước diễm kiều chưa rõ mặt

Khói sương hư thực đã nao lòng

Chợt nghe tiếng dội vang ghềnh đá

Ngoảnh thấy gió khơi gọi biển trùng!

Lý Đức Quỳnh

Đồng Nai, 2010 

Thơ Họa:

 

Ý NIỆM

 

Rích từ khe đá  mạch nguồn thông

Lau lác ven sông nhuốm nắng hồng

Núi thẳm thông xanh tràn bất tận

Non bồng mây trắng trải mênh mông...

Đỉnh trời nhạn dệt...xôn xao dạ

Đáy suối trăng soi..xáo động lòng...

Mộng ảo chưa qua bờ bến giác

Khơi xa sóng đã bạc muôn trùng?!

Nguyễn Huy Khôi

      18-4-2026 

HỌC LÀM NGƯỜI

 

Làm người học đạo mãi không thông

Cũng muốn hơi sương rạng ánh hồng

Nghĩ phận dãi dầu nơi vắng vẻ

Xót thân tàn tạ chốn mênh mông

Quê người tạm bợ đà rõ dạ

Đất Mẹ thiêng liêng đã khắc lòng

Tiếng quốc rền vang ngoài ruộng lúa

Giọt buồn lắng đọng đến muôn trùng

Songquang

 20260419

 

BÌNH MINH TRÊN CAO NGUYÊN

 

Một mình dạo bước giữa rừng thông

Ánh nắng ban mai lấp lánh hồng

Vạt cỏ non tơ chồi bóng mượt

Mặt hồ xanh biếc nước mênh mông

Suối như giải lụa mơ màng sắc

Gió tựa thanh âm dịu mát lòng

Thanh thản tâm tư dường thoát tục

Hồn mơ bay bổng vượt muôn trùng.

   Sông Thu

( 19/04/2026 )

 

ĐÀ LẠT MƯA CHIỀU.

 

Chiều tà nắng tắt trên đồi thông

Mây lướt thướt bay ánh ửng hồng.

Đà Lạt mưa chiều sao quạnh quẻ

Hàng Thông xanh mướt đứng mênh mông...

Khiến người Lữ Thứ chân nhanh bước,

Về đến Làng thôn nao nức lòng.

Lâu lắm không thăm nơi chốn củ

Bây giờ thay đổi Phố trùng trùng...

Mỹ Nga

19/04/2026 ÂL, 03/03/ Bính Ngọ. 

CHIỀU TÀ

 

Chiều tà lặng lẽ dưới hàng thông

Ánh nắng còn vương chút ráng hồng

Mây trắng thênh thang nhìn bất tận

Trời xanh  bát ngát  ngó mênh mông

Chim kêu dưới lũng nghe mềm dạ

Vượn hót trên non thấy não lòng

Le lói hoàng hôn ngoài cuối bãi

Ngoài khơi gió quyện sóng cao trùng

Trần thị Mỹ Ngọc

( Một chiều trung tuần tháng 5/2026)

       5/19/2026 

HÃY YÊU THƯƠNG.

 

Nếu thương thì hãy cảm và thông

Để cuộc sống luôn rực sắc hồng

Cho cảnh gia đình hoài ấm áp

Cho tình bằng hữu mãi mênh mông

Cho niềm thân ái tràn tâm trí

Cho nỗi luyến lưu ngập cõi lòng

Đừng nói lời cay, ôi! thuốc độc

Mà nên san sẻ, đẹp muôn trùng.

     LAN.

(20/05/2026) 

QUANH GỐC THÔNG GIÀ.

 

Buồn quá, ra ngồi dưới gốc thông

Bao la mây thả ánh dương hồng

Cành hoa bẻ vội rơi bên núi

Bóng thỏ chạy mau tới sát mông

Một thoáng ngập ngừng lo lỡ hẹn

Đôi chân ngần ngại thấy se lòng

Bình minh chưa dứt, tà dương đã

Tình tự xưa, sau chất điệp trùng …

     Hawthorne. 20 - 5 - 2026

CAO MỴ NHÂN

 

HỒN THÔNG

 

Lăng phong ngạo tuyết, mặc hồn thông

Ngạo nghễ vươn cao, bổng cánh hồng (*)

Những muốn cho dân giàu lạc nghiệp,

Chỉ mong sao nước thịnh mông mông (* *)

Gian nan vẫn trước sau như nhất,

Thử thách hằng chung thủy một lòng.

Tráng sĩ không bao giờ ngại khó,

Vượt qua muôn sóng cả ngàn trùng.

Đỗ Quang Vinh

    20-5-2026

Chú thích:

(*) 鴻 Hồng = 1- chim Hồng vd: "cánh Hồng bay bổng tuyệt vời, đã mòn con mắt phương trời đăm đăm" (truyện Kiều)

          = 2- lớn, vd: Hồng phúc= phúc lớn; Hồng đồ= kế hoạch lớn

(**) 幪幪 Mông Mông = mậu thịnh, tươi tốt. 

BỞI ĐIỆP TRÙNG ,

 

Đã có lần mơn nhẹ lá thông

Mùi thơm đậm chất khác hoa hồng

Nhưng sao lại luyến lưu hoài mộng

Rồi cứ mãi vương vấn …muội mông

Đà lạt bé xinh mà quyến rũ

Dốc đồi ngồ ngộ đến nao lòng

Nắng lên ánh bạc màu sương khói

Khắc khoải dạ lòng những trập trùng !

PHƯỢNG HỒNG 

CHIỀU BUÔNG…

 

Nắng chiều còn đọng dưới hàng thông

Thơ thẩn cùng ai dưới nắng hồng

Khung cảnh mơ màng vườn  vắng lặng

Đồng xa quạnh quẽ, lúa mênh mông

Vầng trăng loáng thoáng sau vòm lá

Mặt nước long lanh khiến chạnh lòng

Khung cảnh êm đềm như giấc mộng

Tìm đâu cảnh cũ biệt nghìn trùng…

THIÊN LÝ

 

TRÊN ĐỒI THÔNG

 

Dáng ai thơ thẩn dạo đồi thông,

Ánh nắng hè sang chiếu sắc hồng,

Tóc xõa lẳng lơ ôm kín má,

Áo bung phơi phới úp che mông,

Chim buồn bay thả thương tìm nhóm,

Mây dạt trời xa thắt thẻo lòng.

Biền biệt bao năm thân viễn xứ,

Khôn nguôi nhói dạ trãi muôn trùng!

HỒ NGUYỄN

  (22-5-2026)

 

VỀ THĂM ĐÀ LẠT.

 

Nắng Hạ Mây xanh trên ngọn Thông

Gió lay cành lá dưới vườn Hồng.

Trở về Đà Lạt trong thinh lặng.

Phượng đỏ trơ vơ nỗi nhớ mong...

Hiu hắt buồn thương ngày củ ấy,

Nay về thăm lại xót xa lòng.

Nhà xưa thay đổi nhìn xa lạ,

Phố xá chen nhau thấy điệp trùng...

Mỹ Nga

  22/05/2026  ÂL, 06/04/ Bính Ngọ.