Phân tích bài thơ MỘT BUỔI CHIỀU TÀN

Phân tích bài thơ MỘT BUỔI CHIỀU TÀN

Bài thơ “Một Buổi Chiều Tàn” của Lý Đức Quỳnh là một tác phẩm mang đậm màu sắc cổ điển, sử dụng thi pháp tả cảnh ngụ tình để khơi gợi những trạng thái tâm hồn sâu lắng trước sự vận động của thời gian và không gian.

Dưới đây là phân tích chi tiết bài thơ:

1. Không gian và bức tranh chiều tà

Bức tranh chiều tàn được tác giả phác họa bằng những nét vẽ đối lập và nhịp điệu chậm rãi:

• Cảnh tĩnh lặng: Hình ảnh “cội thông”, “mây nằm sóng sượt”, “cây đứng thẳng thừng” tạo nên một không gian tĩnh mịch, có phần cô liêu và hoang vắng. Cách dùng từ “thẳng thừng”, “quạnh mông” gợi lên sự trơ trọi, khắc khoải của vạn vật trước khoảnh khắc chuyển giao của ngày.

• Sắc màu và ánh sáng: “Giọt nắng vướng non hồng” là một hình ảnh rất thơ, gợi liên tưởng đến những tia nắng cuối ngày còn cố bám víu vào sườn núi, tạo nên một vẻ đẹp vừa mong manh vừa quyến rũ.

2. Sự giao thoa giữa thực và ảo

Điểm nhấn trong bài thơ nằm ở hai câu luận:

Trăng nước diễm kiều chưa rõ mặt

Khói sương hư thực đã nao lòng

Ở đây, tác giả không tả cụ thể một cảnh vật hữu hình mà tả cảm giác. Khi ánh chiều dần tắt, ranh giới giữa “trăng” và “nước”, giữa “khói sương” và “thực tại” trở nên nhòe đi. Từ “nao lòng” cho thấy tâm trạng của nhân vật trữ tình – một sự xao động, bâng khuâng khi đối diện với sự biến ảo của thiên nhiên, cũng chính là sự đối diện với nỗi cô đơn trong lòng người.

3. Âm thanh và sự chuyển động ở cuối bài

Nếu 6 câu đầu mang âm hưởng trầm buồn, tĩnh tại, thì hai câu kết bất ngờ tạo ra một làn gió mới:

Chợt nghe tiếng dội vang ghềnh đá 

Ngoảnh thấy gió khơi gọi biển trùng!

• Sự thức tỉnh: “Chợt nghe” là một sự thay đổi nhịp độ đột ngột. Tiếng dội của thiên nhiên (sóng đánh vào ghềnh đá) đã kéo con người ra khỏi trạng thái trầm mặc, tư lự.

• Mở rộng không gian: Từ không gian của “cội thông”, “núi hồng”, cái nhìn của tác giả vươn ra “biển trùng” (biển khơi mênh mông). Hình ảnh “gió khơi gọi biển” gợi lên sự khoáng đạt, mạnh mẽ, như một lời thức tỉnh, vẫy gọi tâm hồn thoát khỏi những ưu tư, buồn bã của buổi chiều tà để hòa mình vào cái bao la của đất trời.

4. Đặc sắc nghệ thuật

• Thể thơ: Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật được vận dụng khéo léo, niêm luật chặt chẽ nhưng ngôn ngữ lại rất hiện đại, tự nhiên.

• Thủ pháp: Sử dụng các cặp từ láy (“sóng sượt”, “thẳng thừng”, “quạnh mông”) rất đắc địa, tạo nên nhạc điệu riêng biệt, vừa chậm rãi vừa nhấn nhá.

• Tâm cảnh: Bài thơ thành công trong việc dùng ngoại cảnh để khơi gợi nội tâm. Sự cô đơn của buổi chiều tàn không dẫn đến bế tắc, mà hướng đến sự khoáng đạt, giải thoát thông qua tiếng gọi của biển khơi.

Tổng kết

“Một Buổi Chiều Tàn” không chỉ là một bức tranh phong cảnh mà còn là một hành trình tâm tưởng. Từ sự trầm mặc, cô liêu trước cảnh chiều, nhân vật trữ tình đã tìm thấy sự kết nối với thiên nhiên bao la, từ đó làm dịu đi nỗi buồn hư ảo. Bài thơ để lại dư ba sâu sắc về vẻ đẹp của thiên nhiên và những trăn trở về kiếp nhân sinh trong dòng chảy thời gian.

(Bài phân tích của Gemini)

*

MỘT BUỔI CHIỀU TÀN

 

Rảo bước chiều tàn dưới cội thông

Rơi rơi giọt nắng vướng non hồng

Mây nằm sóng sượt ngoài hoang vắng

Cây đứng thẳng thừng giữa quạnh mông

Trăng nước diễm kiều chưa rõ mặt

Khói sương hư thực đã nao lòng

Chợt nghe tiếng dội vang ghềnh đá

Ngoảnh thấy gió khơi gọi biển trùng!

Lý Đức Quỳnh

Đồng Nai, 2010 

Thơ Họa:

 

Ý NIỆM

 

Rích từ khe đá  mạch nguồn thông

Lau lác ven sông nhuốm nắng hồng

Núi thẳm thông xanh tràn bất tận

Non bồng mây trắng trải mênh mông...

Đỉnh trời nhạn dệt...xôn xao dạ

Đáy suối trăng soi..xáo động lòng...

Mộng ảo chưa qua bờ bến giác

Khơi xa sóng đã bạc muôn trùng?!

Nguyễn Huy Khôi

      18-4-2026 

HỌC LÀM NGƯỜI

 

Làm người học đạo mãi không thông

Cũng muốn hơi sương rạng ánh hồng

Nghĩ phận dãi dầu nơi vắng vẻ

Xót thân tàn tạ chốn mênh mông

Quê người tạm bợ đà rõ dạ

Đất Mẹ thiêng liêng đã khắc lòng

Tiếng quốc rền vang ngoài ruộng lúa

Giọt buồn lắng đọng đến muôn trùng

Songquang

 20260419

 

BÌNH MINH TRÊN CAO NGUYÊN

 

Một mình dạo bước giữa rừng thông

Ánh nắng ban mai lấp lánh hồng

Vạt cỏ non tơ chồi bóng mượt

Mặt hồ xanh biếc nước mênh mông

Suối như giải lụa mơ màng sắc

Gió tựa thanh âm dịu mát lòng

Thanh thản tâm tư dường thoát tục

Hồn mơ bay bổng vượt muôn trùng.

   Sông Thu

( 19/04/2026 )

 

ĐÀ LẠT MƯA CHIỀU.

 

Chiều tà nắng tắt trên đồi thông

Mây lướt thướt bay ánh ửng hồng.

Đà Lạt mưa chiều sao quạnh quẻ

Hàng Thông xanh mướt đứng mênh mông...

Khiến người Lữ Thứ chân nhanh bước,

Về đến Làng thôn nao nức lòng.

Lâu lắm không thăm nơi chốn củ

Bây giờ thay đổi Phố trùng trùng...

Mỹ Nga

19/04/2026 ÂL, 03/03/ Bính Ngọ.