SOI ÁNH ĐẠO VÀNG

                                    

HỌC PHẬT

 (Thơ mời hoạ )

Đạo vàng chiếu diệu khắp năm châu

Học Phật con nay hết khổ sầu

Khởi ác một đời thêm nghĩ ngợi

Làm lành suốt kiếp khỏi lo âu

Chuyên tu huệ phước lên bờ giác

Huỷ báng Bồ Đề xuống vực sâu

Hiếu nghĩa chi hơn lòng bác ái

Nương theo chánh pháp thoả mong cầu

                                            Trần Ngộ

                                               Lâm Đồng

Bài họa:

SOI ÁNH ĐẠO VÀNG

Sở hữu trong lòng một hạt châu*

Lết lê hành khất, đẫm thương sầu

Mãi ngờ chốn bụi thân tầm gửi

Nào biết phương trời cánh hải âu

Bát Nhã nguyên bày chân tánh ẩn**

Bồ Đề trực ngộ thực tâm sâu***

Từng giây giác niệm, từng giây sống

Trọn với càn khôn chẳng vọng cầu****

                                      Lý Đức Quỳnh
                                  -Đồng Nai, 25.5.2015

*Hạt châu, hay là hạt minh châu, ẩn dụ chỉ Phật tánh. Trong mỗi con người bất kể sang hèn, đẳng cấp xã hội khác nhau đều có tánh Phật. Nhưng tùy thuộc vào tâm thể và trình độ phát triển tâm linh của mỗi người mà Phật tánh hiện khởi khác nhau. Phật tánh là tánh thấy biết như thật, là tuệ giác giác ngộ, là ánh sáng nội tại soi chiếu trong nhận thức, tư duy và hành động; không bị mê hoặc đắm chìm bởi vô minh, vượt thoát và siêu hóa khổ đau trong mọi biến tướng, trong mọi hoàn cảnh, để sống trọn vẹn với bản tâm thanh tịnh, an lạc, hạnh phúc.

**Bát Nhã là Phật trí, là trí tuệ thấy biết như thật. Ngoài ra, Bát Nhã còn được dùng với nghĩa thể tánh của vạn pháp là tánh Không. Mọi sự vật luôn tồn tại và biểu hiện hai mặt: Tướng và Tánh, theo ngôn ngữ hiện đại là: hiện tượng và bản thể. Mọi sự vật, mọi hiện tượng hiện hành bởi nhiều yếu tố kết hợp lại với nhau trong mối quan hệ nhất quán thành một tổng thể, nhưng do mối quan hệ có điều kiện, tạm thời, nên gọi là tính giả hợp. Về mặt hiện tượng luận trong Phật pháp có Lý Duyên Khởi, giải thích quá trình hình thành, tồn tại, thoái hóa và mất đi của sự vật. Về mặt bản thể luận, có thuyết Tánh Không, tự thể của vạn vật không có một thực tại hằng hữu bất biến, đồng nhất giữa hai thời khắc chuyển động. Làm rõ thêm vấn đề này còn có thuyết Bất Nhị, mọi thực tại luôn đang ở trong dòng vận động và biến đổi, giữa 2 thời điểm tuy không phải một nhưng cũng chẳng là hai. Ngày nay, trong vật lý học cũng đưa ra khái niệm không gian bốn chiều, là không gian động với chiều thứ tư là chiều thời gian, để thay cho cái nhìn tĩnh tại.

***Bồ Đề là tâm giác ngộ, rỗng lặng, trong vắt, ánh sáng ngời tỏa trên cả chiều rộng lẫn chiều sâu, như thị vạn pháp như nó đang là...

****Trong hai câu kết. Giác niệm là chánh niệm tỉnh giác, là phép quán khi hành trì Tứ Niệm Xứ: thân, thọ, tâm, pháp. Bằng phép quán này đưa tâm lang thang bất định, gọi là phóng tâm hay thất niệm, trở về trong giây phút hiện tại, để tiếp xúc với mọi hành trạng, mọi việc đang diễn ra trong tâm lẫn ngoại cảnh, bằng ghi nhận với ý niệm chân chánh. Đây chính là cái ý thức phản tỉnh đồng hành trong quá trình hoạt động của tâm thức. Chánh niệm Tỉnh giác là giây phút sống trọn vẹn trong tỉnh thức, tròn đầy trong tinh thần tương dung tương nhiếp, một là tất cả, tất cả trong một. Một cành hoa chứa cả đất trời, nào mây, gió, đất, nước, các khoáng chất, ánh sáng mặt trời…Khi đau khổ khởi lên, tiếp xúc với nó, cũng thấy trong khổ đau chứa biết bao cung bậc, có cả niềm hân hoan hạnh phúc đã đi qua, có những luyến tiếc xót xa níu giữ bất thành, có khát khao mong đợi ngày sau. Như câu hát của Trịnh, “tôi là em mà em cũng là tôi”, không còn sự phân biệt giữa chủ thể nhận thức và đối tượng nhận thức, nội tại triệt tiêu mọi phân chia đối kháng, mâu thuẫn…Mỗi giây phút trọn vẹn với cả đất trời, thì tâm không còn thời gian tính, không còn khoảng cách ngăn chia để vọng cầu.

(Quỳnh chú thích bằng hiểu biết được tích lũy qua kinh sách đã đọc, không theo Từ điển Thuật ngữ Phật học, nên có thể có những khác biệt trong nhận thức của quý vị thức giả)

 

Bài họa:

ĐẠO TÂM

Ánh quang chiếu diệu khắp muôn châu

Pháp vũ ban ra xóa vạn sầu

Trí tuệ ngài ban vun hạnh phúc

Từ bi Phật dạy vượt lo âu

Sân tham đoạn diệt qua bờ giác

Khát ái đắp bồi đến lũng sâu

Hỷ xã thân tâm thường lạc tịnh

Lòng lành thiện pháp mãi mong cầu.

                        GM.Nguyễn Đình Diệm