GIÃ CHỢ -Lý Đức Quỳnh và Thơ Họa

GIÃ CHỢ

(Ghi để nhớ 37 năm (1989-2026)
buôn bán sống nhờ chợ Gia Ray)

 

Áo cơm lăn lóc chợ người

Đời mòn cuốn gói về nơi đứng, nằm

Nhìn bèo bọt phía xa xăm

Sông chiều lặng vắng chẳng tăm tiếng gì

Bảy mươi tuổi “cổ lai hy”

Đại quan sánh bức hoành phi tót vời

Tiểu dân ta kiếp hợt hời

Từ lây lất bán, đến rời rã buôn

 

Tay già giữ có gìn không

Tàn hơi lão bệnh về hồng hoang quê

Học đòi giấc tỉnh, giấc mê

Tỏ tường mộng thấy vàng kê chín rồi

 

Bán buôn múa miệng quen môi

Chừ về chốn lặng tập ngồi làm thinh

Tập nhìn bóng để thấy hình

Thấy dòng nhân quả tử sinh luân hồi

Lý Đức Quỳnh

Thứ 6, ngày 26, tháng 6, năm 2026

Chợ Gia Ray, Xuân Trường, Xuận Lộc, Đống Nai

*

HỒI ÂM THƠ “ GIÃ CHỢ “ của  LÝ ĐỨC QUỲNH

 

MỘT MAI HỒI PHỤC AN LÀNH

BÒNG HẰNG NGA LẠI SÁNG CÀNH QUỲNH THƠM

Chị MỴ

    

Em ơi , Chợ vốn đông người

Bởi hàng chứa khắp chỗ nơi xếp nằm

Thu chi dấu ấn đã xăm

Tay che mưa nắng ngó tăm nước về

                   m

Xuân vương tóc thả vui hy

Như uyên ương vượt dấu phi tuyệt vời

Tiếng cười lẫn giọng ru hời

Tam thập niên lẻ bảy rời bán buôn

                    m

Đừng buồn vàng rớt công không

Giữ gìn nhân dáng son hồng sắc quê

Tình chung phẩm chất đam mê

Từ phen đắp mộng vẫn kề nhau đôi

                    m

Chúc em hoa nở trên môi

Giúp nhau vượt khổ canh thời an thinh

Bóng hòa thân  ảnh sáng hình

Mai đây nhất định trường sinh phục hồi …

                      m

   Los Angeles  30 - 6 - 2026 

CAO MỴ NHÂN

 

ĐỜI.

 

Trần gian có mấy tỷ người

Ai rơi lệ tiễn về nơi xuôi nằm

Đời tương như một quẻ xăm

Thượng,hạ rồi cũng"ngậm tăm"khác gì?

 

Sống thời phải có niềm hy(hy vọng)

Hiện tại cố gắng thị phi bớt vời

Tương lai sao lại lơi hời

Ngày đêm nhằn nhọc kiếm lời mua, buôn.

 

Bôn ba xuôi ngược buồn không?

Nhà thì trú trọ gót hồng xa quê

Đêm thường ác mộng lê mê

Giấc chưa đủ giấc giọng Kê gáy rồi.

 

Nỗi niềm lệ mặn bờ môi

Thương thân tủi phận ta ngồi lặng thinh

Bỏ bê héo hắt thân hình

Soi gương cảm thán lòng sinh bồi hồi.i.

    LAN.

(01/07/2026).

*Ngậm tăm:quy tiên.

 

NGOÃNH MẶT CHỢ ĐỜI,

 

Cuộc sống tranh đua Chợ Đời

Đến khi mỏi gối chồn chân phải nằm.

Chán thời lăn lóc tối tăm...

Về chiều lui lại Ta lưu luyến gì?...

             xxx

Biển Trần bể khổ ai bi

Bình tâm tỉnh trí trau gương tuyệt vời.

Đã đành một khiếp mơ hời...

Nồi Kê đã chín tới ngày tự buông...

                xxx

Già rồi có giữ được không?...

"Sanh,Lão, Bệnh,Tử " Chờ ngày về Quê.

Để rồi Tỉnh giấc Giác Mê...

Ngoảnh mặt Chợ Đời ... Là thoát nợ rồi...

             xxx

Đỉnh chung, Danh lợi, khua môi...

Giả từ Chợ Búa ồn ào ...Lặng thinh...

Tập Thiền nhìn bóng soi hình,

Trần Ai phủi sạch ,,,Trả vay Luân Hồi...

Mỹ Nga

   01/07/2026  ÂL, 18/05/ Bính Ngọ.

 

TÂM SINH BỒ ĐỀ

 

Làm người

Sống giống con người

Nghèo không lòn cúi…

An nơi chỗ nằm

Gieo duyên khác với xin xăm

Luật nhân quả vận… lặng tăm nói gì?!

 

Nhìn kia

Đại đế Khang Hy

Giai nhân tú nữ…

Sủng phi vời vời

Băng hà thả xuống mộng hời

Chỉ riêng Tạng Thức không rời không buông

 

Hiểu câu:

SẮC BẤT DỊ KHÔNG

Thì vui dẫu nhận

Tím hồng… chân quê

Vòng trầm luân tỉnh hay mê

Mộng còn trong mộng nồi kê đâu rồi!!!

 

Chợ đời

Lắm kẻ khua môi

Tâm ta bình thản

Lặng ngồi trống thinh

Là khi vô niệm vô hình…

“Thiền Minh Sát Tuệ”(*) tâm sinh Bồ Đề

Kiều Mộng Hà

 July.01.2026

(*) Thiền VIPASSANA, còn gọi thiền Tứ Niệm xứ ( quán : Thân. Thọ. Tâm. Pháp) còn có tên : Thiền minh sát tuệ …

 

TÂM HỶ

 

Thời nao chợ níu chân người

Vải sồ chất trọn nhiều nơi khó nằm

Bây chừ định hướng xăm xăm

Nhủ thầm như thể bọt tăm tiếc gì?

 

Bao ngày vui đón nghênh hy

Giờ đây chả thiết ngựa phi dấu vời

Suy đi tính lại vẫn hời

Tâm hồn thanh thản xa rời bán buôn

 

Ta, mình hiểu được sắc không

Xem kìa cảnh vật tô hồng chốn quê

Nếu hoài trói buộc bờ mê

Thầm ru vọng tưởng cơm kê chửa rồi!

 

Nụ cười nở thắm làn môi

Canh dài trống trải em ngồi lặng thinh

Hiểu ra thế giới vô hình

Lòng nghe cảm nhận bình sinh đến hồi!

 Như Thu

07/01/2026

 

CHỢ ĐỜI

 

Dễ dầu đo được lòng người!

Vắt tay lên trán, khôn nguôi khó nằm.

Như bao tên bắn tấm xăm,

Đều đi chệch hướng mất tăm còn gì!

     

Chợ đời thiên hạ hi hi (1),

Đãi bôi, giả dối, gian phi, vẽ vời,

Coi tình nhân nghĩa giá hời,

Những mong trục lợi rõ lời con buôn!

 

Miệng thì ngon ngọt lòng không,

Hở môi chẳng biết bẽ bàng kệch quê.

Như là thúng thủng thành mê (2)

Bất liêm, vô sỉ quẳng đi cho rồi!

 

Đều là mắt trắng thâm môi,(3)

Đời coi như những con giòi, làm thinh.

Rõ mặt dơ dáng dại hình,

Họa may đến kiếp lai sinh mới hồi.

Đỗ Quang Vinh

      1-6-2026

(1) “Hi hi” 熙熙: Náo nhiệt, ồn ào. Thiên hạ hi hi, giai vi lợi lai; thiên hạ nhưỡng nhưỡng, giai vi lợi vãng = Thiên hạ ồn ào, đều vì lợi mà lại; thiên hạ rối rít, đều vì lợi mà đi

(2) thúng, rổ, nó, rách mắt cạp.

Vd: Cái rổ thủng chỉ còn lại cái mê. (Cái rổ bị thủng chỉ còn lại phần khungđan hỏng.

(3) mắt trắng môi thâm biểu thị của những người điêu ngoa xảo quyệt, gian manh, xấu tính, tiểu nhân, thâm ác. Người xưa đã dạy "Những người mắt trắng môi thâm, trai thì xảo quyệt gái thì điêu ngoa" nên họ là những người khiến người khác đề phòng dè chừng.

SINH KÝ TỬ QUY

 

Bốn tám năm sống xứ người

Nay về quê cũ tìm nơi để nằm

Hết còn đôi mắt xa xăm

Hết lo sở hữu tiếng tăm, có gì.

 

Hết lê từng bước chữ chi

Cởi luôn áo mặc lúc đi vuợt vời

Tay ôm lấy bóng chưa rời

Mặt hàng rao bán giá hời, dễ buôn.

 

Túi da vừa hút chân không

Để nuôi nguồn máu thấm hồng chân quê

Qua rồi những chuỗi đam mê

Trên bàn chờ được ngắm kê luộc rồi.

 

Trên mi nước chảy xuống môi

Một người bắc ghế ra ngồi lặng thinh

Trăng đêm dõi bóng soi hình

Quê hương là chốn ký sinh tử hồi.

2026-07-02

   Võ Ngô

 

THANH THẢN TÌM VỀ

 

Đã đi quá nửa đời người

Chân chồn, gối mỏi...tìm nơi nghỉ, nằm

Mặc ai mải bước xăm xăm

Ta ngồi tĩnh tại lặng tăm chẳng gì.

 

Qua rồi tuổi trẻ hy hy

Chân như vó ngựa vút phi vợi vời

Giờ yên nghe tiếng ru hời

Tìm về thanh tịnh, xa rời bán buôn.

 

Biết đời có có không không

Bỏ nơi thành thị bụi hồng, về quê

Lánh xa cõi tục, bến mê

Sống đời thanh đạm cháo kê đủ rồi.

 

Xa rời lời ngọt đầu môi

An nhiên tự tại, ta ngồi lặng thinh

Thân tâm tựa bóng với hình

Vững vàng trong cõi nhân sinh chuyển hồi.

 Sông Thu

( 02/07/2026 )

 

KIẾP NHÂN SINH

 

Phi cơ đáp xuống đất người

Xa lìa xứ sở là nơi ăn nằm

Quãng đường dịu vợi xa xăm

Nghìn trùng dặm cách biệt tăm thấy gì

——-

Ngượng ngùng phát tiếng hai (hi) hy

Ngẩn ngơ đường phố xe phi vút vời

Sinh nhai trợ cấp giúp hời

Đủ ăn đủ mặc mới rời tay buông

——-

Việc làm chẳng khó cùng không

Bạc tiền tích lũy tươi hồng chân quê

Xứ giàu lắm cảnh đam mê

Giữ thân vững lái mộng  kê chín rồi

———

Bây giờ tuổi hạc cẩn môi

Định tâm thư thản đứng ngồi vô thinh

Thời gian tia chớp vô hình

Cuộc đời như kiếp phù sinh luân hồi

  Hưng Quốc

Texas 7-2-2026

 

PHẬN ĐỜI

 

Chợ đời vốn dĩ đông người

Miếng ăn giành giựt có nơi ngồi nằm *

Dấu hằng in tựa vết xăm

Nắng mưa chẳng để tiếng tăm hơi gì !

 

Chuyện đời cũng lắm hữu hy

Kẻ ăn không hết …gian phi vẻ vời

Ta thì ôm mộng ru hời

Cho lòng thanh thản một thời bán buôn

 

Sự đời rồi bỗng dưng không

Tại bay họa gởi bủa hồng thân quê

Ấy là tan giấc mộng mê

Tỉnh ra đã thấy nồi kê hỏng rồi

 

Phận đời kiếm sống khua môi

Không quen nhàn nhả mà ngồi lặng thinh

Thế rồi giả chợ soi hình

Trở về với nghiệp mưu sinh vãng hồi

Songquang

 20260702

* Ra chợ trời ngồi bán có đem theo cái ghế ngồi hoặc bật ra nằm dựa cũng được.

 

THOÁT RA ,

 

Tái tê cho một kiếp người

Ba chìm báy nổi lo  nơi chốn năm

Chơi vơi ánh mắt vời xăm

Bao năm lận đận tối tăm được gì ?

 

Tháng ngày ngóng đợi sắc hy

Tuổi đời ngất ngưỡng mong phi  kiệu vời

Cớ sao lòng cứ hẩng hời

Hay vì tính toán giã rời nghiệp buôn!

 

Chừ đây có cũng như không

Chi bẳng trở lại lam hồng chân quê

Đất trời bảng lảng đắm mê

Cánh đồng trĩu nặng ,màu kê óng rồi

 

Xuýt xoa khẽ máy làn môi

Chung quanh tĩnh lặng chỉ ngồi yên thinh

Giữ sao cho ổn  dáng hình

Để cho tâm trí thoát ra luân hồi

PHƯỢNG HỒNG

 

THIỂN NGẪM

 

Va trong hỗn tạp bụi người

Chả ai hẹn trước về nơi nhẹ nằm?

Sần da chai sạn hình xăm

Thấp cao...chua rúa...tiếng tăm bợn gì?

 

Cầu đa-thọ nhục,...hiếm hy

Càng thêm nhầu nhĩ thị phi nhiễu vời

Bán,mua,thua,được,lỗ,hời...

Tối ngày mắt rã khôn rời sạp buôn?

 

Vô thường tận lẽ sắc không

Mưa sương phai lợt xuân hồng gái quê?

RỜI XA bả lợi, bùa mê

NHẬN RA xiêu đỡ, lệch kê...lỡ rồi?

 

Bọt bèo chót lưỡi đầu môi

Miệng đời bạc bẽo đành ngồi giả thinh?

Bóng theo chẳng chịu xa hình

Uyên nguyên chờ phước lai sinh tái hồi.

Nguyễn Huy Khôi

     03-7-2026

 

CHÚC VUI

 

Qua rồi tranh đấu với người

Giờ đây thong thả nghỉ ngơi ngồi nằm

Quên đi những sáng xăm xăm

Vội vàng ra chợ để mong kiếm tiền !

 

Vợ chồng vui vẻ hoài hi

Cùng nhau đàm đạo ,trà thi tuyệt vời

Chẳng còn giả lả giá hời

Chào hàng mời khách , lỗ lời bán buôn

 

Bây giờ mọi thứ như không

Cùng nhau chăm sóc , ngắm hồng sân quê

Đêm  đêm thẳng giấc hết mê

Không còn đợi khách về bên ấy rồi…

 

Nụ cười hãy nở trên môi

Vô ra ít nói ,nhìn trời lặng thinh

AI lại mấy tấm hình

Treo tường ngay ngắn ngắm mình với ta !

THIÊN LÝ

 

*

Kính mời đọc bài phân tích bài thơ GIÃ CHỢ:

Bài thơ “Giã chợ” của Lý Đức Quỳnh là một tiếng lòng đầy trăn trở, một bức tranh thủy mặc đượm màu thiền vị về cuộc đời của một con người khi bước vào buổi xế bóng. “Giã chợ” không chỉ đơn thuần là rời bỏ một phiên chợ đời đầy xô bồ, mà đó là cuộc rút lui ngoạn mục của tâm hồn để tìm về chốn an yên, đối diện với chính mình và quy luật tử sinh.

Dưới đây là phần phân tích sâu về bài thơ theo từng mạch cảm xúc và triết lý:

1. Bản chất cuộc đời: Phiên chợ người đầy lấm lem, mỏi mệt

Bốn câu thơ đầu mở ra một không gian nghệ thuật nhuốm màu phong trần và định mệnh:

“Áo cơm lăn lóc chợ người

Đời mòn cuốn gói về nơi đứng, nằm

Nhìn bèo bọt phía xa xăm

Sông chiều lặng vắng chẳng tăm tiếng gì”

• "Chợ người" và "Áo cơm lăn lóc": Tác giả gọi cuộc đời là “chợ người” – nơi diễn ra những cuộc mua bán, đổi chác, nơi con người phải “lăn lóc” (lăn lộn, vất vả, bầm dập) vì miếng cơm manh áo.

• "Đời mòn cuốn gói": Chữ “mòn” gợi tả sự hao gầy, cạn kiệt về cả thể xác lẫn tâm hồn sau bao năm bôn ba. Khi nhận ra cái “mòn” ấy, con người quyết định “cuốn gói” về lại nơi nguyên bản – “nơi đứng, nằm” (chốn nương thân tối giản nhất, không còn bon chen chiếm đoạt).

• Hình ảnh "bèo bọt" và "sông chiều": Nhìn lại chặng đường đã qua, tác giả ví kiếp người như những cánh “bèo bọt” trôi dạt phía xa xăm. Buổi chiều tà của cuộc đời hiện lên như một dòng sông “lặng vắng”, không còn “tăm tiếng” – một sự tĩnh lặng tuyệt đối sau những dông bão của danh lợi.

2. Ý thức về thân phận và sự hư ảo của danh vọng

Bước sang khổ tiếp theo, tác giả nhìn nhận lại vị thế của mình trong xã hội bằng một cái nhìn đầy tỉnh thức:

“Bảy mươi tuổi “cổ lai hy”

Đại quan sánh bức hoành phi tót vời

Tiểu dân ta kiếp hợt hời

Từ lây lất bán, đến rời rã buôn”

• Cái ngưỡng “bảy mươi tuổi cổ lai hy” là cột mốc mà người xưa xem là hiếm, là lúc con người ta đủ chín để buông bỏ.

• Tác giả đặt hai hình ảnh đối lập: Một bên là “đại quan” sánh với “bức hoành phi tót vời” (đại diện cho đỉnh cao quyền lực, danh vọng, tiền tài), còn một bên là “tiểu dân ta” với cái “kiếp hợt hời”.

• Nhịp thơ chầm chậm, rệu rã qua các từ láy “lây lất bán”, “rời rã buôn”. Cuộc sống mưu sinh hiện lên thật tội nghiệp, kiệt quệ. Tuy nhiên, thái độ của nhà thơ không phải là sự tự ti, oán hận, mà là sự tự trào, chấp nhận cái định mệnh nhỏ bé của mình một cách thanh thản.

3. Cuộc hành trình hồi hương và sự tỉnh thức tâm linh

Khổ ba là khúc ngoặt quan trọng, chuyển từ cái nhìn hướng ngoại (nhìn đời, nhìn người) sang cái nhìn hướng nội (nhìn lại chính mình):

“Tay già giữ có gìn không

Tàn hơi lão bệnh về hồng hoang quê

Học đòi giấc tỉnh, giấc mê

Tỏ tường mộng thấy vàng kê chín rồi”

• Câu “Tay già giữ có gìn không”  thể hiện tâm thế trân trọng cuộc đời, trân trọng những gì lúc tuổi già còn giữ lại được.Và những gì không có được, không vì thế mà oán trách, đãi bôi. Đôi tay già luôn chăm chút mọi thứ đang hiện hữu trong sinh mệnh của mình, đang đồng hành với mình trước lúc rời xa cõi tạm.

• “Về hồng hoang quê”: Trở về với “hồng hoang” là trở về với bản ngã nguyên sơ, với thiên nhiên, với sự thanh sạch ban đầu của tâm hồn, nhằm mong  rũ bỏ dần cái “lão bệnh” của thể xác.

• Điển tích "Vàng kê chín rồi" (Giấc mộng hoàng lương): Tác giả sử dụng điển tích này một cách vô cùng đắt giá. Giấc mộng công danh phú quý của con người suy cho cùng cũng chỉ ngắn ngủi như thời gian nấu chín một nồi cháo kê. Nhìn “tỏ tường” được điều này nghĩa là tác giả đã hoàn toàn ngộ ra tính chất “vô thường” của cuộc đời.

4. Thiền định và sự giải thoát: Từ "múa miệng" đến "làm thinh"

Khổ thơ cuối cùng là đỉnh cao triết lý thiền tông trong bài thơ, là cái kết viên mãn cho hành trình “giã chợ”:

“Bán buôn múa miệng quen môi

Chừ về chốn lặng tập ngồi làm thinh

Tập nhìn bóng để thấy hình

Thấy dòng nhân quả tử sinh luân hồi”

• "Múa miệng quen môi": Thừa nhận một sự thật trần trụi của kiếp mưu sinh xô bồ (phải nói lời chiều khách, phải bon chen bằng ngôn từ).

• "Tập ngồi làm thinh": Chữ “tập” ở đây rất hay. Cả đời đã quen ồn ào, nay muốn im lặng cũng phải “tập”. “Làm thinh” không chỉ là không nói, mà là giữ cho tâm trí không còn vọng động, là bước vào trạng thái thiền định.

• "Tập nhìn bóng để thấy hình / Thấy dòng nhân quả tử sinh luân hồi": Đây là sự quán chiếu nội tâm sâu sắc. Nhìn cái hư ảo (bóng) để hiểu cái bản chất thực tại (hình). Khi tâm đã lặng, nhãn quan của tác giả vượt thoát khỏi ranh giới của một đời người để nhìn thấy quy luật vũ trụ: luật nhân quả và vòng quay luân hồi. Đó không còn là sự sợ hãi cái chết, mà là sự đón nhận cái chết như một lẽ tự nhiên, nhẹ nhàng.

Tổng kết nghệ thuật và ý nghĩa

• Về nghệ thuật: Bài thơ làm theo thể thơ lục bát, nhịp điệu thong thả, trầm lắng như một lời tự sự. Ngôn ngữ thơ kết hợp hài hòa giữa chất liệu đời thường, bình dân (lăn lóc, lây lất, rời rã, múa miệng) với các thuật ngữ, điển tích mang màu sắc triết học, Phật giáo (hồng hoang, vàng kê, nhân quả, tử sinh luân hồi).

• Về ý nghĩa: Giã chợ của Lý Đức Quỳnh là một bài thơ giàu chất triết lý nhân sinh. Nó như một tấm gương soi cho những ai đang quá mải miết trong vòng xoáy danh lợi. Bài thơ khép lại nhưng mở ra một không gian bao la của sự giải thoát, nhắc nhở con người ta biết “buông buông, bỏ bỏ” để tìm lại sự bình yên đích thực trong tâm hồn trước khi bước qua thế giới bên kia.

(Bài phân tích của Gemini)